Op naar een sterk leesbeleid

  • Inspiratie en concrete tips voor een stimulerende leesomgeving
  • Op klas- en schoolniveau
  • Vind hier de linken naar mogelijke subsidies
  • Geniet van 20% korting op je 3-jaar Boekies abo (tot 31/12/2021!)

TIP: Ontdek nu het Boekies zomeraanbod!

De flyer over het zomeraanbod is beschikbaar:

* om digitaal door te sturen

* om op A4 af te drukken en in 2 te knippen

Boekies als onderdeel van een structureel leesbeleid

Op deze pagina bundelen we heel wat info voor jou als leerkracht om inspiratie op te doen, concreet aan de slag te gaan binnen jouw klas, maar ook om overkoepelend samen met het hele schoolteam een sterk leesbeleid te kunnen uitzetten.

We doen dat natuurlijk niet zomaar. We willen graag elke leerling gebeten zien door de leesmicrobe. Van de sterke leerling die extra uitdaging nodig heeft, tot de leeszwakke leerling omwille van een motivatiegebrek of leerprobleem. Dankzij onze unieke leesbevorderende digitale tool “Boekies” ligt dat binnen handbereik.

Unieke leesbevorderende digitale tool

boekies in de klasBoekies is speciaal ontwikkeld om structureel aan leesbevordering en leesmotivatie te werken
  • zoveel meer dan zomaar een digitale schoolbib
  • lees klassikaal een boek, ook bij afstandsonderwijs
  • voor alle leerlingen van 4 tot 14 jaar, ook voor leeszwakke leerlingen
  • gevarieerd aanbod lees- en informatieve boeken met meer dan 2500 boeken
  • voor Chromebook, laptop of pc, iPad of tablet
  • gericht op de klas: met leerlingleesdossier, leesprofiel en interesses + lees- en themalijsten
  • unieke leesondersteuning waaronder verschillende lettertypes, woorduitleg, voorleesfunctie (met Vlaamse stem) en leesliniaal voor de zwakkere lezers
  • expliciete ondersteuning van het begrijpend lezen: activeren van de voorkennis, themafilmpjes, woorduitleg, voor-en nabeschouwingsvragen

Wil je nog meer info over Boekies?

Bekijk hier dan onze kennismakingssessie. Let wel, deze sessie werd opgenomen in mei 2020. Ondertussen zijn er al enkele updates geweest en werd het klasondersteunend luik verder uitgebouwd met het leesprofiel en de lees- en themalijsten.

 

Uniek aanbod scholen

Scholen die resoluut kiezen voor een sterk leesbeleid en een 3-jaar Boekies abonnement ondersteunen we tot eind dit jaar gaag met een korting van 20%. Onze consulenten begeleiden jouw school bij de ingebruikname. Zo krijgt elke leerling van jouw school toegang tot Boekies op school en thuis! Contacteer onze consulenten voor meer uitleg.

Aantal lln. *3-jaar abo
= 20% korting!
1-jaar abo
1-199 lln.€ 1.720,00
(i.p.v. € 2.151)
€ 717,00
200-299 lln.€ 2.296,32
(i.p.v. € 2.870,40)
€ 956,80
300-499 lln.€ 3.477,36
(i.p.v. € 4.309,20)
€ 1.436,40
> 500 lln.op aanvraagop aanvraag

*De abonnementsprijs wordt bepaald door de grootte van de school, uitgedrukt in het totaal aantal ingeschreven leerlingen (cfr. data Onderwijs Vlaanderen)

 

Aan de slag met Boekies

In deze vaardigheidstraining reiken we je een aantal inzichten, concrete tips en stappen aan om tot een goed leesbeleidsplan te komen zodat leesbevordering structureel geïntegreerd wordt in jouw school.

Subsidies-Initiatieven

Subsidies en initiatieven

De PIRLS- en PISA-onderzoeken gaven krachtige signalen met betrekking tot de dalende leesmotivatie bij Vlaamse 10- en 15-jarigen. Er wordt volop ingezet vanuit de overheid, partners en scholen om een kentering teweeg te brengen. Hieronder vind je een aantal opstartende en lopende initiatieven die kaderen in deze opzet.

VGC schoolsubsidie voor een sterk leesbeleid – nog tot 31/12/2021!

De Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) voorziet een subsidie voor een stimulerende leesomgeving op school voor Nederlandstalige basis- of secundaire scholen in Brussel die inzetten op een sterk leesbeleid. Een school kan één aanvraag indienen per vestigingsplaats en dat tot eind 2021. Het is belangrijk dat de aanvraag kadert binnen een structurele aanpak van het leesbeleid. Als school gebruik je deze subsidie voor de aanschaf van lees- en uitrustingsmaterialen. De subsidie kan o.a. aangewend worden voor “Leesmaterialen voor kinderen en jongeren (en ouders)” en daaronder vallen digitale leesboeken, software verbonden aan leesboeken die leesbevordering als doel hebben en bijv. E-readers en bijbehoren (…, software…).  Het subsidieregelement kun je hier nalezen.

Netwerk lezen op school

Een netoverschrijdend netwerk voor leerkrachten basisonderwijs uit Vlaanderen en Brussel die willen inzetten op leesplezier en werken met boeken in en buiten de klas. Dit netwerk van experten heeft als rode draad “Lezen op school”. Leerkrachten zijn immers de belangrijkste schakel in het leesbeleid op school. Dit netwerk wordt uitgebouwd door CANON Cultuurcel en Iedereen Leest. Om samen werk te maken van een inspirerende leesomgeving op school worden (online) Netwerkdagen georganiseerd met interessante sprekers en (jeugd)auteurs, uitwisseling van leerkrachtervaringen en -praktijken of bezoeken aan inspirerende plaatsen. De eerstvolgende netwerkdag gaat door op woensdag 2 juni. Inschrijven kun je hier.

Literatuur Vlaanderen – subsidie voor leesbevordering

Literatuur Vlaanderen wil Vlaanderen met de leesmicrobe besmetten en ondersteunt actief d.m.v. subsidie leesprojecten of -initiatieven die:

  • duurzaam inzetten op diversiteit en inclusie
  • weliswaar als experiment (mogelijk eerst plaatselijk) starten, maar hun bredere impact door een vernieuwende en kwalitatieve aanpak duidelijk aantonen
  • bedoeld zijn als activiteit rond leesbevordering (en dus niet voor de aanschaf van materiaal of inrichting van een leesruimte)

Je kunt 3 keer per jaar een subsidieaanvraag indienen: op 1 januari, 1 mei en 1 september 2021.
Je kunt inhoudelijke ondersteuning krijgen voor je subsidieaanvraag, na je subsidietoekenning of na je projectafronding van Iedereen Leest.

 

Actueel lopende gesubsidieerde projecten, ter inspiratie:

Vlaamse Regering – 6 projecten voor prioritaire nascholing leesbevordering

Deze 6 projecten voor Vlaams basisscholen lopen van september 2020 tot juni 2022.  De deelnemende basisscholen krijgen begeleiding op maat. Binnen deze projecten wordt gewerkt rond  de 5 didactische sleutels voor begrijpend lezen: functionaliteit, interactie, strategie-instructie, leesmotivatie en transfer. De didactische principes toepassen binnen de klas, intensief samenwerken en netwerken, inzetten op een visie en een plan om lezen te versterken en het leesbeleid duurzaam te verankeren binnen de school is wat deze projecten met elkaar gemeen hebben.

  1. Iedereen Leest – professionaliseringstraject PRO LEZEN
  2. Geef me de vijf! Schoolteams aan de slag met begrijpend lezen, van de Artevelde Hogeschool
  3. Leerkracht Leeskracht, van AVSG vzw
  4. Effectief begrijpend lezen in de praktijk, van het hele team / CTO
  5. Begrijpend lezen: escape room, van GO!
  6. Lang zullen ze lezen, van UCLL

Lezen op School

Ook dit project van de Vlaamse overheid startte in september 2020 en loopt nog tot augustus 2022 en heeft tot doel duurzame samenwerkingsverbanden te smeden voor leesbevordering op school. De deelnemers zijn organisaties met bewezen ervaring op het vlak van leesbeleid binnen het onderwijs en het culturele veld. Zij creëren samenwerkingsverbanden met en tussen actoren die een rol vervullen in effectief leesbeleid op school, waarbij de openbare bibliotheken een voorkeurpartner zijn. Bedoeling is  samen tot een effectief leesbevorderingsbeleid in het onderwijs te kunnen komen. Richtinggevend zijn de aanbevelingen van de Taalraad en de 5 sleutels van de VLOR.

 

Een rijke leesomgeving

Een rijke leesomgeving

De eerste stap er naartoe is het creëren van een stimulerende leesomgeving op school. In deze omgeving hebben alle leerlingen de kans om teksten en boeken te kiezen die aansluiten bij hun interesses en leesniveau. Denk bijvoorbeeld aan de dyslectische cognitief talentvolle leerling maar ook aan de leerling die anderstalig is. Zorgen dat voor iedere leerling passende boeken aanwezig zijn, is makkelijker gezegd dan gedaan. Hiervoor is een goede voorbereiding nodig. Zo start je best met het maken van een inventarisatie van de collectie boeken die nu aanwezig is op school. Je kan hiervoor het document “Subsidies-Leesmaterialen-Inventaris” gebruiken die de VGC ter beschikking stelt voor de subsidieaanvraag. 

Het maken van een inventaris is meteen een mooi moment om te bekijken of de boeken nog intact en actueel zijn. Hoeveel lees- en informatieboeken zijn er in totaal aanwezig op school? Zijn er ongeveer evenveel boeken per groep of leeftijdscategorie? Een basisschool met 250 – 300 leerlingen zou minimaal 500 boeken in bezit moeten hebben, maar het liefst nog veel meer! Deze boeken zijn verdeeld over verschillende genres en leesniveaus. Daarnaast zijn er boeken aanwezig waarmee leerlingen zich kunnen identificeren. Bijvoorbeeld boeken over dyslexie, scheiding of rouwverwerking. Nu in kaart is gebracht welke boeken er aanwezig zijn op school wordt meteen duidelijk waar het boekenaanbod moet worden aangevuld.

TIP! Heeft u nog een stapeltje boeken gevonden die verstoft uit de kast zijn gekomen? Niet weggooien! Organiseer een boekenmarkt en verkoop de boeken voor een laag bedrag aan ouders, opa’s, oma’s en andere belangstellenden. Van dit bedrag kunnen weer nieuwe actuele boeken worden aangeschaft. Een win-winsituatie!

Download hier het document “Een verrijkende leesomgeving op school”.

Leesbevordering in de klas

Leesbevordering in de klas. Hoe pak je dit aan?

De ideale situatie zou zijn dat alle leerlingen in de klas gemotiveerd en blij zijn met het dagelijkse vrije leesmoment. De werkelijkheid is anders zo blijkt uit het PISA-rapport (2018). 60% van de Vlaamse leerlingen zegt enkel te lezen om informatie te verkrijgen en enkel te lezen als het moet. De helft van de Vlaamse 15-jarigen vindt lezen tijdverlies en slechts 17% van hen gaat ermee akkoord dat lezen één van hun favoriete hobby’s is. Hierdoor is de Vlaamse score op de PISA-index voor plezier in lezen het laagst van alle deelnemende landen. Hoe komt het dat veel van onze leerlingen weinig tot geen leesplezier ervaren? En nog belangrijker: hoe kunnen we ervoor zorgen dat leerlingen weer zin krijgen om te gaan lezen? 

Vraag jij jouw leerlingen dagelijks om hun leesboek te pakken en een half uur vrij te gaan lezen? Voor de ene leerling een moment van rust en ontspanning. Zij vinden het heerlijk om weg te dromen in een boek. Zij zien en horen niets meer om zich heen en zijn in hun eigen wereld. Wanneer u al bent begonnen met de volgende les, lezen deze leerlingen nog even door. Voor hen maakt het niet uit of ze aan hun eigen tafeltje of in de leeshoek lezen. Dit zijn intrinsiek gemotiveerde lezers.

De andere leerling zit tijdens hetzelfde vrije leesmoment omgedraaid op zijn stoel, naar buiten te turen of verscholen achter zijn leesboek stiekem tekeningetjes te maken. Zij doen wellicht nog een enkele poging om toch te gaan lezen, maar hun gehele attitude verraadt dat zij geen zin hebben om zich in het verhaal te verdiepen. De gedemotiveerde leerling

Leesplezier is dé motor achter leesprestaties en leesgedrag (Baker & Wigfield, 2016). Leerlingen die veel lezen hebben onder andere een beter tekstbegrip, meer kennis over de grammatica en verbeteren in het schrijven van verhalen. Maar dat is niet het enige wat leesplezier te weeg kan brengen. Wanneer leesbevordering is geïntegreerd in het onderwijscurriculum van de school heeft dit invloed op de gehele verdere ontwikkeling van de leerling (Clements, 2017).

Activiteiten en werkvormen

Leesbevorderingsactiviteiten en werkvormen tijdens het lezen

Het inzetten van verschillende werkvormen tijdens de leestijd kan ervoor zorgen dat de motivatie van de leerling wordt behouden of wordt verhoogd. Denk hierbij aan samenlezen, toneellezen of op een gekke plek lezen.

Een werkvorm kan stimulerend of demotiverend zijn voor de leerling. Samenlezen met een klasgenootje kan bij een onzekere lezer het zelfvertrouwen laten dalen. De leerling vergelijkt zichzelf met het klasgenootje dat goed kan lezen. Hierdoor kunnen twijfels ontstaan over de eigen leesprestaties. De leerling denkt dat hij minder goed kan lezen dan anderen en wordt onzeker. Wanneer een leerling dagelijks of wekelijks hiermee wordt geconfronteerd zou dit uiteindelijk kunnen leiden tot faalangst met tot gevolg een volledige blokkade voor lezen. Deze negatieve leesspiraal kan voorkomen worden door het aanbieden van afwisselende werkvormen waarbij rekening wordt gehouden met de leerling die gedemotiveerd zou kunnen raken.

 

Het aanbieden van verschillende werkvormen tijdens de leestijd is anders dan bezig zijn met leesbevorderingsactiviteiten. Leesbevordering is het systematisch en structureel aanbieden van activiteiten met als doel de bereidheid tot lezen en ook de waardering voor het boek en het plezier in lezen te ontwikkelen. Het gaat hier onder andere over het ontdekken van de eigen leesvoorkeuren, het promoten van boeken en passende boeken kunnen selecteren.

 

Zo’n wekelijkse activiteit is kort maar krachtig en hoeft niet alleen bij een leesmoment terug te komen. Integreer dit ook in andere lessen zoals bijvoorbeeld in een les over wereldoriëntatie. Stel dat in de klas het thema ruimtevaart centraal staat. Door het lezen van informatieve teksten over dit onderwerp zullen leerlingen meer hierover leren. Maar ook andere soorten teksten of verhalen kunnen binnen deze les worden geïntroduceerd. Promoot lees- en informatieboeken over de ruimte door het inrichten van een themahoek of inspireer leerlingen door enkele pagina’s voor te lezen. Leerlingen worden op deze manier geprikkeld om niet alleen informatieve teksten over ruimtevaart te lezen maar ook leesboeken.

 

Het komt veel voor dat leerlingen een boek lezen aan hun tafeltje. Maar ligt u liever met een goed boek in een hangmat of zittend achter uw bureau? Probeer fijne sfeervolle leesplekken te creëren in de school. Dit kan in de aula van de school zijn, maar ook op het schoolplein. Plekken waar alle leerlingen iedere dag wel zouden willen lezen. Leg bijvoorbeeld in een verlaten hoekje van de school een aantal zitzakken neer, hang actuele leesposters op en zet een paar grote planten neer of ga een keer bij mooi weer met z’n allen naar buiten. Dat zijn de perfecte plekken voor het lezen van een goed boek!

 

Ouders stimuleren

Naast het besteden van aandacht aan leesbevordering op school is het van belang dat ook ouders gestimuleerd worden om thuis aan de slag te gaan met lezen. De kans dat een kind dan een boekenliefhebber wordt is vijf keer zo groot als bij ouders die het lezen niet bevorderen (Huysmans, 2013). Organiseer bijvoorbeeld een Webinar of bijeenkomst voor ouders waarin het belang van leesbevordering wordt besproken, maar vertel ook de praktische kant. Wat kunnen zij doen om hun kind leesplezier te laten ervaren? Kies bijvoorbeeld een lekker recept uit, laat het kind deze voorlezen en bak het gerecht of maak samen een gedichtje voor oma en laat het kind deze meerdere keren voorlezen. Voor ouders moeten de activiteiten behapbaar zijn. Dat wil zeggen ouder en kind worden er blij van om het samen uit te voeren.

 

Documenten & Bronnen